جوان آنلاین: کریدور سرخس ـ مهران که از شرق تا غرب کشورمان امتداد دارد و نقش مهمی در ترانزیت، حملونقل بار، اتصال مراکز جمعیتی، تسهیل تجارت منطقهای و کاهش هزینههای لجستیکی خواهد داشت، همزمان با دفاع مشروع کشورمان در جریان جنگ تحمیلی سوم، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. افتتاح ۳۶ کیلومتر جدید از آزادراه حرم تا حرم در استان سمنان، آغاز عملیات گسترده بهسازی محور تهران ـ مشهد، توسعه ناوگان راهداری و پیگیری تکمیل قطعات باقیمانده این کریدور، نشانه ورود پروژه به مرحلهای تازه است که اکنون از یک طرح جادهای فراتر رفته و به بخشی از راهبرد اتصال مرزهای شرقی و غربی کشور تبدیل شده است.
تحرک تازه در پروژههای حملونقل جادهای کشور، این بار در کریدور سرخس ـ مهران به عنوان یکی از مهمترین محورهای توسعه زیرساختی کشورمان خودنمایی کرد و در شرایطی که بخش قابل توجهی از ترانزیت منطقهای از مسیرهای رقیب عبور میکند، تکمیل کریدورهای مرز به مرز در دستور کار قرار گرفته و آزادراه حرم تا حرم بهعنوان یکی از مهمترین قطعات این شبکه، وارد مرحله جدیدی از بهرهبرداری و توسعه شده است.
در تازهترین اقدام، با حضور وزیر «راه و شهرسازی»، ۳۶ کیلومتر از مسیر آزادراهی استان سمنان به بهرهبرداری رسید که بخشی از قطعه ۱۱۴ کیلومتری این آزادراه در استان سمنان محسوب میشود و اکنون به شبکه ترانزیتی شرق به غرب کشور متصل شده است. این محور در ادامه مسیر تهران ـ مشهد قرار دارد و یکی از پرترددترین شریانهای جابهجایی مسافر و بار کشور به شمار میرود. اهمیت این مسیر صرفاً به تردد زائران حرم رضوی محدود نیست، چراکه کریدور سرخس ـ مهران در واقع حلقه اتصال شرق کشور به مرزهای غربی است و از منظر اقتصادی، بخشی از شبکه ترانزیتی منطقه محسوب میشود. این مسیر میتواند کالاهای ورودی از آسیای میانه و شرق کشور را به مرزهای غربی منتقل کند و دسترسی به بازارهای عراق و مدیترانه را تسهیل سازد. همین موقعیت باعث شده است توسعه آزادراه حرم تا حرم در اولویت پروژههای زیرساختی قرار گیرد.
برنامهریزی برای تکمیل بخشهای باقیمانده آزادراه در استانهای سمنان و خراسان رضوی ادامه دارد و بخشی از مسیر نیز با مشارکت بخش خصوصی اجرا خواهد شد. در سالهای اخیر، کمبود منابع مالی موجب کندی اجرای برخی پروژههای آزادراهی شده بود، اما مدل مشارکت عمومی ـ خصوصی اکنون به یکی از راهکارهای اصلی تکمیل پروژههای نیمهتمام تبدیل شده است.
توسعه کریدورهای ترانزیتی در اولویت زیرساختی
همزمان با افتتاح بخش جدید آزادراه، برنامه گستردهای نیز برای بهسازی محورهای مواصلاتی کشور آغاز شده است. در این طرح، محور تهران ـ مشهد بهعنوان یکی از حیاتیترین شریانهای حملونقل کشور در اولویت قرار گرفته و عملیات اجرایی در بخشهای مختلف آن آغاز شده است. بر اساس آمارهای اعلامشده، قراردادهای مرتبط با بهسازی کریدورهای اصلی کشور اکنون به حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده و پیشبینی میشود این رقم در ادامه اجرای طرحها به ۵۰ هزار میلیارد تومان افزایش یابد. در حال حاضر ۲۳۰ اکیپ پخش آسفالت بهطور همزمان در محورهای مختلف کشور فعال هستند و بخش عمده عملیات نیز قرار است تا پایان شهریور امسال به اتمام برسد.
اهمیت محور تهران ـ مشهد از آن جهت است که بخش قابل توجهی از بار و مسافر کشور از این مسیر جابهجا میشود. اتصال مراکز استانها، بنادر و پایانههای مرزی به این محور، آن را به یکی از اصلیترین مسیرهای حملونقل ایران تبدیل کرده است. همین موضوع باعث شده است توسعه آزادراهها و بهسازی راههای این مسیر، به بخشی از سیاست کلان حملونقل کشور تبدیل شود.
در کنار توسعه آزادراهی، نوسازی ناوگان راهداری نیز در دستور کار قرار گرفته است. در استان سمنان، ۱۳ دستگاه ماشینآلات جدید راهداری با اعتبار یکهزار و ۷۵۰ میلیارد ریال وارد ناوگان عملیاتی شد. تجهیز ناوگان راهداری در شرایطی انجام میشود که بخش مهمی از نگهداری راههای کشور به دلیل فرسودگی تجهیزات با دشواری مواجه شده بود.
همزمان با این اقدامات، پنج پروژه راهداری و ایمنسازی جادهای نیز با اعتبار ۶ هزار و ۴۸۰ میلیارد ریال در استان سمنان به بهرهبرداری رسید. احداث زیرگذر «شهدای خدمت» با اعتبار یکهزار و ۴۰۰ میلیارد ریال، ایمنسازی محور آرادان ـ سرخه با اعتبار یکهزار و ۲۵۰ میلیارد ریال، بهسازی محور خطیرکوه ـ دوآب با اعتبار یکهزار و ۵۰۰ میلیارد ریال و ایمنسازی ورودی شهر سرخه با اعتبار ۵۸۰ میلیارد ریال، بخشی از پروژههایی است که در این سفر افتتاح شد.
پیوند میان توسعه جادهای، ریلی و بندری، به دلیل تغییر رویکرد در سیاستگذاری حملونقل کشور است و در این الگو، آزادراه حرم تا حرم بخشی از شبکه لجستیکی بزرگتری است که میتواند شرق ایران را به مرزهای غربی و بازارهای خارجی متصل کند. توسعه این مسیر همچنین میتواند بر اقتصاد استانهای مرکزی و شرقی کشور اثرگذار باشد. استان سمنان به دلیل قرار گرفتن در مسیر اصلی تهران ـ مشهد، یکی از نقاط کلیدی این کریدور محسوب میشود و توسعه زیرساختهای حملونقل در آن میتواند موجب افزایش سرمایهگذاری، رونق خدمات لجستیکی و توسعه صنایع وابسته شود.
در کنار اهداف اقتصادی، کاهش مصرف سوخت و کاهش زمان سفر نیز از پیامدهای مهم توسعه آزادراهی به شمار میرود. افزایش ظرفیت آزادراهی کشور میتواند بخشی از بار ترافیکی جادههای قدیمی را کاهش دهد و هزینه حملونقل کالا را پایین بیاورد؛ موضوعی که در نهایت بر قیمت تمامشده کالاها نیز اثر خواهد گذاشت. همچنین ملاحظات زیستمحیطی نیز در اجرای پروژهها مورد توجه قرار گرفته است. منطقه میامی در استان سمنان یکی از آخرین زیستگاههای یوزپلنگ ایرانی به شمار میرود و طراحی برخی پروژههای جادهای با در نظر گرفتن مسیرهای عبور حیات وحش انجام شده است. این موضوع اهمیت ویژهای دارد، زیرا توسعه حملونقل در سالهای گذشته یکی از عوامل تهدید زیستگاههای طبیعی کشور محسوب میشد.
